پرواز "امید" ایران در فضای بهت جهانی

شاید زمانی که دکتر احمدی نژاد، رئیس جمهور در پاییز سال گذشته نوید اعلام خبرهای خوش هوا و فضا را می داد، کمتر کسی چه در داخل و چه خارج تصور می کرد که یک سال بعد و در سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی نمادی از اقتدار ایران با رسیدن به زنجیره کامل فناوری هوا و فضا به نمایش گذاشته شود و اینگونه جهان را به حیرت وا دارد.

پرتاب موفقیت آمیز ماهواره ملی امید، بر شانه های سفیر ایرانی در یکی از روزهای بهمن 87 و قرار گرفتن ایران در جایگاه اولین کشورهای برخوردار از چنین فناوری‌ای، همانگونه که رهبر انقلاب تعبیر کردند نشانه درستي اميدهايي است كه انقلاب شكوهمند اسلامي در دل‌ها پديد آورد و بنا بر گفته رئیس جمهور سرآغاز جهش‌هاي بزرگ علمي و موجب ارتقاء تراز ملت ايران در سطح بين‌الملل و تقويت خودباوري جوانان و شكوفايي بيش از پيش استعدادهاي الهي آنان و همچنين تقويت روحيه همه ملت‌هاي آزاده جهان خواهد شد.

موضوع به همین سادگی که احمدی‌نژاد گفت آغاز شد: "2 سال گذشته گروه فضايي برنامه‌اي را پيش من آوردند و من گروهي را جهت ارزيابي از توانمندي‌هاي اين دوستان فرستادم و متوجه شديم كه توانمندي دارند. در جلسه‌اي كه فكر مي‌كنم آقاي لاريجاني هم در آن حضور داشت، پرسيدم شما به اين كار مصمم‌ايد و آن‌ها گفتند كه مصمميم. يك برنامه 10 ساله ارائه دادند كه گام اولش را حداقل يك سال زودتر از پيش‌بيني‌ها عملي كردند."

اولین گام، پرتاب کاوشگر یک

نخستین گام پرتاب اولین کاوشگر فضایی ایران ازپایگاهی در داخل کشور بود. 15 بهمن ماه سال گذشته اولین سیستم تحقیقاتی فضایی ساخت داخل را با راکت ساخت داخل با عنوان "راکت کاوشگر یک" از پایگاهی درایران با موفقیت به فضا پرتاب کرد.

در همین روز از نخستين سیستم فضايي بومي جمهوري اسلامي ايران، شامل ماهواره "امید" به عنوان اولین ماهواره بومی ایران، ایستگاه هدایت و كنترل ماهواره در مدار پایین که وظیفه تعیین موقعیت ماهواره را بر عهده داشته و ارتباط رادیویی با ماهواره را برقرار می كند و فرمانهای كنترل لازم را به ماهواره ارسال نموده و پاسخ ماهواره را دریافت می كند، رونمایی شد.

 

راكت كاوشي از جمله مقدمات اوليه پرتاب ماهواره به مدار است و شناسايي محيط پروازي ماهواره‌ها قبل از پرتاب از سوي اين راكت‌ها انجام مي‌شود.

مهندس طالب زاده از مسئولان فضايي كشور پس از پرتاب آزمايشي موشک کاوشگر یک گفته بود: «پرتاب "كاوشگر1" شامل 2 بخش بود كه پس از گذشت حدود 100 ثانيه، قسمت اول از قسمت دوم جدا شد و توسط چتري به زمين بازگشت و قسمت دوم تا ارتفاع 200 كيلومتري به مسير خود ادامه داد. بخش دوم اين پرتابگر اطلاعاتي كه در مسير پروازي‌اش وجود داشت، چون يونسفر، جو، امواج الكترومغناطيس و ساير اطلاعات را دريافت كرد و همزمان با ايستگاه زميني ارتباط برقرار كرد و پس از 5 تا 6 دقيقه دوباره توسط چتري به زمين بازگشت.»

دومین گام، سفیر ایرانی در فضا

دومين پرتاب موفقيت آميز ماهواره‌بر "سفير" که مأموریت به فضا بردن ماهواره امید را بر عهده داشت نیز در 27 مرداد ماه سال جاری مصادف با شب ولادت باسعادت حضرت مهدي موعود(عج) با حضور رئيس‌جمهور و با موفقیت انجام شد.

اين آزمايش كه با هدف صحه گذاري بر عملكرد ماهواره‌بر، سيستم هاي داده پردازي از راه دور، دستگاه مركزي زميني، ايستگاه هاي زميني تله متري، فرمان از راه دور (تلكامند) و تعيين موقعيت ماهواره صورت گرفت، توانست به اهداف از پيش تعيين شده دست يابد.

در اين آزمايش، زيرساخت هاي ارتباطي گسترده زميني به نحو كاملي از اين پرتاب آزمايشي پشتيباني كردند. مسئولان فضايي كشور حدود 6 ماه قبل از آن، (بهمن ماه ١٣٨٦) پس از پرتاب آزمايشي موشك "كاوشگر ١" به فضا اعلام كرده بودند كه تا تابستان ماهواره ايراني "اميد "را از سكوي پرتابي در داخل كشور در مدار زمين قرار خواهند داد.

دکتر احمدی‌نژاد در مراسم پرتاب آزمایشی ماهواره‌بر سفیر كه در مدار ارتفاع پایین قرار گرفت، تأكید كرد كه این ماهواره نشان‌دهنده توانایی و اعتماد به نفس جوانان و متخصصان ایرانی است.

كاخ سفید در واكنش به پرتاب راكت ماهواره‌بر سفیر امید ایران، این امر را اقدامی ‌"دردسرساز" خواند و مدعی شد چنین فن‌آوری‌ای را می‌توان برای پرتاب موشك‌های بالستیك هم به‌كار برد. گوردون جاندروئه، سخنگوی كاخ سفید گفت: «تولید و آزمایش راكت‌ها در ایران دردسرساز است و سؤالات بیشتری را درباره قصد و غرض دولت ایران در این زمینه مطرح می‌كند.»

 

پرتاب این ماهواره همچنین در رسانه‌های خارجی هم بازتاب متفاوتی داشت كه ساعاتی بعد از قرار گرفتن این ماهواره در مدار زمین، این رویداد را تحلیل كردند. خبرگزاری فرانسه مدعی شد: «پرتاب این ماهواره، می‌تواند باعث تشدید تنش‌ها بین ایران و غرب درباره برنامه اتمی ایران شود. دولت‌های غربی که در حال حاضر هم نگران تمایلات اتمی ایران هستند، هشدار داده‌اند که تکنولوژی مورد استفاده در برنامه فضایی ایران می‌تواند مورد استفاده نظامی نیز قرار بگیرد؛ ادعایی که تهران همچنان آن را تکذیب می‌کند.»

البته برخی نیز سعی کردند چشم بر واقعیت ببندند، از جمله ییتزهاک بن، یک مقام اسرائیلی که ادعا کرد: «ایران هنوز راه زیادی تا دسترسی به ماهواره‌های فضایی دارد و این بزرگنمایی تعمدی تهران در موفقیت‌های فضایی خود، تنها به دلیل منصرف کردن اسرائیل و یا امریکا از حمله به مناطق هسته‌ای ایران است.» کاندولیزا رایس وزیر خارجه وقت امریکا هم ضمن کمرنگ جلوه دادن این پرتاب گفت: «ایرانی ها دائم چیزهایی پرتاب می کنند. من امیدوارم که آنها در عوض تلاش کنند در جهت کاهش انزوای خود در نظام بین المللی بکوشند.»

گام سوم؛ پرواز امید ایرانی بر فراز آسمانها

ماهواره ملی امید در اولين اقدام، پيام صلح، عدالتخواهی و دوستي رئيس جمهور ایران را در فضا منتشر و صدای وی را به زمين مخابرهكرد. این ماهواره به وسيله ماهواره بر سفير 2 كه به صورت كاملاً بومي در كشور طراحي و ساخته شده است، در مدار زمين قرار گرفت. ماهواره ملي اميد از نوع ماهواره سبك است، اين ماهواره با هدف برقراري ارتباطات متقابل ماهواره و ايستگاه زميني، تعيين مشخصات مداري و تله متري مشخصات زيرسامانه‌ها، در مدار زمين قرار داده شده است، ماهواره اميد هر 24 ساعت 15 بار به دور زمين مي چرخد و در هر دور، 2 بار به وسيله ايستگاه‌هاي زميني دورسنجي و بردسنجي كنترل و هدايت مي‌شود. ماهواره ملي اميد با 2 باند فركانسي و 8 آنتن، اطلاعاتي را به زمين ارسال و از زمين دريافت مي كند.

ماهواره بر سفير 2 نيز به عنوان پرتابگري دقيق و هدايت پذير، قادر است ماهواره‌هاي سبك را تا ماوراي جو پرتاب و در مدار پيش بيني شده قرار دهد. كليه قطعات و اجزاء اين ماهواره و ماهواره بر از جمله موتور ماهواره بر كه از تكنولوژي بسيار بالايي برخوردار است، به دست متخصصان افتخارآفرين صنايع هوافضاي كشور طراحي و توليد شده است.

با توجه به اینکه به لحاظ علمى، علوم فضايى تكامل يافته و تبلور همه علوم است كه در پيشرفته ترين حالت در كنار يكديگر قرار مى گيرند، اینک ایران توانسته با غلبه بر تمام محرومیت ها و محدودیت ها به حد بالای این فناوری با تکیه بر دانش بومی برسد.

 

ماهواره اميد با توجه به تاکيد رهبر معظم انقلاب مبني بر بومي سازي فناوري هاي راهبردي و در جهت تحقق جنبش نرم افزاري، به عنوان نخستين گام عملي کشور در عرصه بومي سازي فناوري فضايي محسوب می شود.

پروژه اميد از پانزدهم اسفند ماه سال 1384 آغاز گرديد و طي 2 سال آماده انجام تستهاي مشترک شد. قطعاً يکي از گلوگاه هاي هر پروژه براي کشوري که تجربه قبلي آن را نداشته باشد، طراحي سامانه اي آن خواهد بود و با توجه به ماهيت پيچيده پروژه هاي فضايي، حساسيت طراحي سامانه اي آن دو چندان خواهد بود. دستيابي به تجربه طراحي سامانه اي يک پروژه فضايي خود به تنهايي از موفقيتهاي بسيار بزرگ اين پروژه مي باشد .

ساخت اولين سامانه فضايي بومي جمهوري اسلامي ايران، بومي سازي فناوري فضايي به عنوان قطب مهم مولد دانش و فناوري در ساير صنايع، اقتدار ملي از منظر دستيابي و تسلط به فضا و... از مهمترین دستاوردهایی است که این پروژه به همرا داشته است.

به گفته مصطفي محمدنجار، وزیر دفاع کشورمان، گرچه ماهواره اميد، اولين ماهواره ايران و يك ماهواره كوچك است اما ورود ايران به اين دستاورد، بسيار مهم است و در حقيقت راه براي ورود ايران به فضا باز شد.

اما اهمیت دستیابی ایران به تکنولوژی کامل فضایی را که مقدمات تسلط کشور ما را بر فضا فراهم می کند، می توان از لرزه ای که بر پیکره قدرت های جهان افکنده دریافت. كاخ سفيد در واکنش به پرتاب موفقیت آمیز ماهواره امید اعلام كرد كه دولت باراك اوباما رئيس جمهور جديد به تمامي عناصر قدرت براي تعامل با تهران متوسل خواهد شد. "رابرت جيبز" سخنگوي كاخ سفيد گفت: تلاش براي توسعه قدرت پرتاب موشك، تلاش‌هاي مستمر در زمينه برنامه‌هاي هسته‌اي ممنوعه، نگراني عميق دولت امریکا را به همراه دارد. "روبرت وود" سخنگوي وزارت امور خارجه امریکا نيز در ادامه مواضع مقامات امریکايي، از موفقيت ايران در پرتاب موشك اميد به فضا ابراز "نگراني عميق " كرد. وزارت دفاع امریکا هم مدعي شد كه ايراني‌ها در پرتاب ماهواره از فناوري استفاده مي‌كنند كه به آنها در ساخت موشك‌هاي دوربرد كمك مي‌كند.

در واکنشی مشابه، "بيل راميل" وزير مشاور در امور خارجه انگليس نيز گفت: «پرتاب ماهواره از سوي ايران انگيزه‌هاي نگراني شديد ما را در قبال برنامه‌هاي هسته‌اي ايران آشكار مي‌كند.» "فرانك والتر اشتاين‌ماير" وزير امور خارجه آلمان هم در واكنش به پرتاب ماهواره ايراني اميد گفت: «اينكه ايران يك ماهواره در مدار زمين قرار داده است، تحولي نگران كننده و علائمي مشكل ساز به شمار مي رود.»

 

از سوي ديگر "اريك شواليه"، سخنگوي وزارت خارجه فرانسه هم ضمن ابراز نگرانی مدعی شد: «تكنولوژي مربوط به اين ماهواره بسيار شبيه توانمندي‌هاي بالستيكي است.» سازمان پيمان آتلانتيك شمالي(ناتو) نيز اعلام کرد ايران موشك‌هايي را فراهم مي‌كند كه قادر است اسرئيل و جنوب شرق اروپا را هدف قرار دهد. اما مقامات اسرائیلی که پیش از این پیشرفت های ایران را کوچک جلوه می دادند اکنون با اذعان به اهمیت این دستاوردها گفته اند: «اگر ايراني‌ها توانستند ماهواره به فضا پرتاب كنند، اين به معناي آن است كه توانايي دسترسي به غرب اروپا را هم دارند.»

اما "امید" از میانه این همه نگرانی و هیاهو، ارتباط خود را برقرار کرده و مأموریت خود را به درستی انجام می دهد. بر اساس گزارش های رسیده، پس از پرتاب موفقيت آميز به فضا و قرار گرفتن در مدار زمين تا روز جمعه 18 بهمن، 60 بار به دور زمين چرخيده است. ماهواره ملي اميد در مدار بيضوي با حضيض 250 کيلومتري و اوج حدود 500 کيلومتر در فضا در حال حرکت و ارسال اطلاعات به ايستگاه هاي زميني ايران است. موفقیت این سفیر ایرانی در فضا به متخصصان این انرژی را می دهد تا به گفته رئیس جمهور آماده ساخت ماهواره 400 كيلويي و قرار دادن آن در در مدار 35 هزار كيلومتري شوند

اهداف مهم پروژه اميد در راستاي بومي سازي صنعت ماهوار

از آنجايي که پروژه اميد اولين گام علمي در عرصه بومي سازي فناوري ماهواره بوده است لذا مهمتر و پيچيده تر از دستيابي به يک محصول بومي، ايجاد بسترهاي لازم براي اين صنعت خواهد بود.

بر اين اساس شناسايي صنايع داخلي و ظرفيت‌هاي موجود در خصوص تجهيزات ساخت، مونتاژ و تست ماهواره و ايجاد بستر فعاليت‌هاي فضايي در شرکت‌هاي خصوصي بعنوان اهداف بسيار مهم اين پروژه بوده است.

 - شناسايي ظرفيت‌هاي موجود در خصوص تجهيزات ساخت، مونتاژ و تست ماهواره

- ايجاد بستر فعاليت هاي فضايي در شرکت‌هاي خصوصي

- ايجاد فضاي عملياتي ساخت و تست ماهواره در تعامل با ماهواره بر

 ماموريت ماهواره اميد

ماموريت فني ماهواره اميد به گونه اي تنطيم شده که بتوان با حداقل ريسک به حداکثر اطمينان در يک ارتباط ماهواره‌اي رسيد. از اينرو ماموريت ماهواره اي اميد به اين صورت تعريف شده است:

برقراري ارتباط متقابل ماهواره و ايستگاه زميني شامل ماموريت هاي :

- تعيين مشخصات مداري ماهواره پس از جدايش از موشک حامل.

 

- تله متري مشخصات زيرسامانه هاي ماهواره (ارسال اطلاعات داخلي ماهواره به ايستگاه زميني) براي بررسي وضعيت ماهواره.

- ارسال فرمان از ايستگاه زميني به ماهواره.

 فناوريهاي کليدي در پروژه

- توليد الکترونيک ماهواره

- توليد فرستنده و گيرنده فضايي

- فناوري QSM بعنوان فناوري حساس سازه‌اي در ماهواره

- فناوري TVT بعنوان فناوري حساس طراحي حرارتي ماهواره

- تست‌هاي محيطي فضايي بعنوان بالاترين رده کيفي قطعات

- فناوري Ranging

- فناوري شبيه‌سازي پرواز ماهواره

- مهندسي سامانه فضايي بصورت کاملاً بومي

- اثبات وجود ماهواره در مدار

- تعيين دوره تناوب و زمان طلوع ماهواره با دقت بالا

- ارتباط تله متري تله کامند با ماهواره

- تهيه نرم افزارهاي گزارش‌گيري براي تحليل اطلاعات تله متري

 دست آوردهاي پروژه اميد

• ساخت اولين سامانه فضايي بومي جمهوري اسلامي ايران

• بومي سازي فناوري فضايي به عنوان قطب مهم مولد دانش و فناوري در ساير صنايع

• اقتدار ملي از منظر دستيابي و تسلط به فضا

• نقطه عطف در صنعت فضايي کشور

• ورود اساتيد دانشگاه‌ها و دانشجويان رشته‌هاي مختلف مهندسي به عرصه‌هاي عملي فضايي

• شناسايي ظرفيتهاي موجود در خصوص تجهيزات ساخت، مونتاژ و تست ماهواره

• ايجاد بستر فعاليتهاي فضايي در شرکتهاي خصوصي

• ايجاد فضاي عملياتي ساخت و تست ماهواره و ايستگاههاي زميني در تعامل با موشک حامل داخلي

• طراحي و ساخت اولين ايستگاه کنترل و هدايت ماهواره ها در سطح کشور بصورت بومي به دست متخصصين داخلی

• دستيابي به دانش طراحي سيستمهاي سروسيستم کنترل آنتن ردگير ماهواره

 

• کسب دانش بالستيک مدار و اختلالات فضايي تأثير گذار ماهواره ها

• طراحي نرم افزارهاي مونيتورينگ و کنترل ماهواره

• طراحي نرم افزارهاي پردازش کدينگ و رمزگذاري داده هاي تله متري، تله کامند

• طراحي نرم افزارهاي جستجوگر ماهواره (رنجينگ ،داپلر،تک ايستگاهي(

• کسب دانش فني طراحي و ساخت ايستگاههاي TT&C ميکروماهواره

• کسب تجربه ارتباط مخابراتي بين تجهيزات ايستگاه زميني و تجهيزات ماهواره

• کسب تجربه ردگيري و دريافت سيگنال از ماهواره هاي عملياتي توسط ايستگاه زميني بومي

مشخصات ماهواره ملی اميد

نوع ماهواره : مخابراتي

ابعاد کلي سازه در حالت بسته :   40 در 40 در 40 سانتيمترمكعب

وزن: 27 کيلو گرم

کنترل حرارت: با استفاده از تابش حرارتی و عایق پوشش حرارتی

باند فرکانس UHF

 

تا ساعت ١٢ ظهر مورخ ۲۳ /۱۱ /۸۷ تعداد گردش ماهواره ملی امید به دور زمین 136 مرتبه و دفعات ارتباط با ایستگاه‌های زمینی 43 مرتبه می باشد .


 

میتوانید به صورت همزمان پرواز امید را بر روی کره زمین از سایت

 www.omid-sat.com رهگیری کنید .